نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی

2 دکتری ادبیات عرب از دانشگاه تهران

3 دکتری ادبیات تطبیقی و استاد مدعو دانشگاه توبینگن

چکیده

صهیونیسم سیاسی برآیند مجموعه ­ای از تحولات فکری و سیاسی اروپا در قرن نوزدهم و بیستم است. عرصه ادبیات به ­ویژه شعر در تبدیل صهیونیسم مذهبی به صهیونیسم سیاسی جایگاه ویژ ه ­ای دارد. تاکنون درباره برخی شاعران فلسطینی پژوهش ­هایی انجام شده است؛ اما جایگاه شاعران در تولید و تثبیت صهیونیسم سیاسی مورد توجه قرار نگرفته است. با توجه به اینکه صهیونیسم سیاسی با اشغال سرزمین فلسطین، بسیاری از تحولات جهان اسلام و به ویژه خاورمیانه را طی چندین دهه اخیر، تحت تاثیر خود قرار داده است؛ از این­رو شناخت عمیق این نظریه سیاسی، ضرورتی اجتناب­ ناپذیر است. در این راستا این مقاله چگونگی برسازی هویت مدرن صهیونیستی توسط یهودا عمیخای- معرو فترین و پرمخاطب­ترین شاعر ادبیات عبری را مورد پرسش قرار داده است. پاسخ اولیه به سوال مذکور با ترکیبی از سه نظریه «هستی­شناسی بنیادی « ،» دیالکتیک سکون » و «فرشته تاریخ » اینگونه صورت بندی شده است: عمیخای با انقلاب در شعر عبری هستی تاریخی یهودی را در آثار ادبی خود بازتولید کرد و با پیوند گذشته با حال و آینده جوامع یهودی، در عرصه ملت­ سازی به برسازی پروژه صهیونیسم سیاسی کمک کرده است. این فرضیه با خوانش بخش عمده اشعار عمیخای و گزینش و تحلیل برخی از آنها به شیوه توصیفی- انتقادی پردازش می­شود. نتیجه پردازش فرضیه نشان می­دهد که عمیخای در عرصه ادبی بیش از هر متفکر دیگری در بازتولید و تثبیت صهیونیسم سیاسی و خلق هویت صهیونیستی نقش ایفا کرده است.

کلیدواژه‌ها