نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری روابط بین الملل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دکتری روابط بین الملل از دانشگاه اصفهان و مدرس دانشگاه شیراز.

چکیده

شیوع ویروس کووید19 در مدت­زمان کوتاهی، امنیت نرم کل خاورمیانه را به چالش کشیده است. مقابله با این پدیده ابزار خاص خود را می‌ طلبد. این پدیده اثبات کرده است که منطقه می‌تواند با دو رویکرد نسبت به این دشمن مشترک مواجه باشد: یا با رویکرد مبتنی بر همگرایی و دیپلماسی سلامت، نیاز به همبستگی را بیشتر کرده و منطقه­ گرایی رواج دهد؛ یا با رویکرد بدبینانه و واپس‌ گرایانه کنونی، واگرایی را تشدید کند. این در حالی است که رویکرد دیپلماسی در حوزه امنیت سخت در این منطقه تاکنون راهبردی شکست خورده بوده است و مولفه‌های امنیت سخت به ایجاد و توسعه تنش حتی در سطح جنگ منجر شده است. البته وجود بازیگران فرامنطقه‌ای برای مبارزه با این ویروس در منطقه کارساز نیست، چراکه آنها نیز درگیر این چالش هستند. اکنون خاورمیانه با انطباق تهدید‌های امنیتی نرم و سخت مواجه است. جدای از اینکه شیوع این ویروس یک جنگ بیولوژیکی باشد یا طبیعی، تاثیر ماهیتِ خودِ این پدیده بر صلح در منطقه چیست؟ آیا دیپلماسی حول این ویروس سبب خواهد شد کشورهای این منطقه به دیپلماسی در حوزه‌های گوناگون امنیت سخت نیز توجه کنند؟ این ویروس ثابت کرد منطقه خاورمیانه بیش از گذشته در معرض دشمنان مشترکی است که می‌تواند موجودیت هر کشوری را به چالش بکشد. کووید19 امنیت نرم و دیپلماسی سلامت را به اولویت اصلی جهانی برای همگرایی تبدیل کرده است، حال آیا این روند در خاورمیانه امکان­پذیر است و ممکن است از دل بحران کنونی فرصتی برای همگرایی بین کشورهایی فراهم شود که درگیر رقابت مخرب هستند؟ مجموعه خاورمیانه باید به این دیدگاه برسند که اولویت‌های امنیتی خود را در آینده روابط خود تغییر دهند. روش پژوهش در این مقاله تبیینی است و تلاش شده است بر اساس مدارک و اسناد و کتابخانه‌ای مطالب گردآوری شود.

کلیدواژه‌ها