نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه یزد، ایران.

چکیده

ایران بعد از انقلاب اسلامی گفتمان ویژه­ای را در سطح جهانی و منطقه­ای دنبال می­کند. این هویت گفتمانی جدید، در حوزه سنتی خویش یعنی خاورمیانه به دنبال دستیابی به آرمان­های گفتمانی­اش است. سوال پژوهش این است؛ گفتمان منطقه­گرایی که از سوی جمهوری اسلامی ایران دنبال می­شود دارای چه ویژگی­هایی است و ایران از چه ابزارهایی برای تحقق گفتمان منطقه­گرایی اسلامی بهره می­گیرد؟ نتایج نشان می­دهد در حال حاضر سه گفتمان سلفی عربستان سعودی، گفتمان اخوانی ترکیه و شیعه انقلابی ایران در شکل دادن به منطقه مورد نظر باهم در حال رقابت هستند و مهم­ترین نقاط اختلاف آنها چگونگی مواجهه با اسراییل و نقش و نفوذ قدرت­های بیرونی ازجمله آمریکا در منطقه است. دال مرکزی منطقه­گرایی اسلامی مدنظر ج. ا. ا، اسلام سیاسی و دال مرکزی دو گفتمان دیگر سکولاریسم است. ایران هدف اصلی این گفتمان را از طریق شبکه­سازی با مضامین ژئوپلیتیک، ژئوکالچری و ژئواکونومیکی دنبال می­کند. مدلول اصلی شبکه­سازی ژئوپلیتیک، موضوع پیونددهنده تهدید اسراییل است، مدلول شبکه­سازی ژئوکالچری از طریق ارتباط نزدیک با اسلام اخوانی صورت پذیرفته و در نهایت اینکه مدلول شبکه­سازی ژئواکونومیک نیز خط لوله پرشین یا اسلامی است. ایران با پیوند دو مفهوم معنا و جغرافیا به دنبال مواجهه­جویی با هژمونی بدخیم غربی است. هدف اصلی این پژوهش بررسی گفتمان منطقه­گرایی اسلامی مورد توجه جمهوری اسلامی ایران با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی است.

کلیدواژه‌ها